درمان افسردگی بدون دارو با تحریک الکتریکی مغز tDCS

تحریک الکتریکی مغز tDCS چگونه به کاهش افسردگی کمک می کند؟

در افسردگی، فعالیت و ارتباط میان برخی شبکه های مغزی می تواند دچار تغییر شود. یکی از نواحی مورد توجه در tDCS، بخش پیش پیشانی پشتی جانبی یا DLPFC است که با تنظیم خلق، توجه، تصمیم گیری و برخی فرایندهای شناختی ارتباط دارد. در tDCS، الکترودهایی روی قسمت های مشخصی از سر قرار می گیرند و جریان مستقیم بسیار ضعیفی از پوست سر عبور می کند.

هدف این جریان، ایجاد تغییر کنترل شده در تحریک پذیری نورون هاست، نه ایجاد شوک یا انقباض شدید عضلات. به همین دلیل tDCS با روش هایی مانند درمان با تشنج الکتریکی تفاوت اساسی دارد. در طول جلسه فرد معمولا هوشیار است و می تواند پس از پایان درمان فعالیت های معمول خود را ادامه دهد، مگر اینکه متخصص با توجه به شرایط او توصیه دیگری داشته باشد.

جهت اطلاع از بهترین مرکز tDCS در مشهد با ما همراه باشید.

تحریک ترانس کرانیال یا tDCS چیست؟

تحریک ترانس کرانیال یک شکل ملایم و غیرتهاجمی از تحریک مغز است. شامل قرار دادن دو یا چند الکترود روی پوست سر و عبور جریان بسیار کم از آنها است. نیازی به جراحی یا بیهوشی نیست و بیماران می توانند پس از درمان روز خود را به حالت عادی از سر بگیرند.

بسیاری از مردم از ایده وارد کردن جریان الکتریکی به مغز می ترسند. با این حال، جریان مورد استفاده در تحریک فرا جمجمه ای 400 برابر ملایم تر از جریان مورد استفاده در درمان تشنج الکتریکی (ECT) است و به طور کلی به خوبی قابل تحمل و ایمن است.

سه نوع مختلف تحریک فرا جمجمه ای وجود دارد که تحریک جریان مستقیم (tDCS) محبوب ترین است و علاوه بر آن جریان متناوب (tACS) و تحریک نویز تصادفی (tRNS) وجود دارند.

تفاوت بین TDCS و TMS چیست؟

ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که tDCS چه تفاوتی با TMS یا تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال دارد که در حال حاضر شناخته شده ترین شکل تحریک مغز برای افسردگی است.

TMS از سیم‌پیچ‌های الکترومغناطیسی استفاده می‌کند که سلول‌های مغز را تحریک می‌کند و باعث می‌شود آنها فعال شوند. از سوی دیگر، جریان الکتریکی سطح پایین مورد استفاده در tDCS سلول های مغز را مجبور به شلیک نمی کند، بلکه به آرامی آنها را تشویق می کند. این بدان معناست که در حالی که TMS ممکن است اثرات قوی تری داشته باشد، ممکن است عوارض جانبی بیشتری نیز داشته باشد.

در حال حاضر، ما مطالعات مقایسه ای کافی برای تعیین اینکه آیا TMS یا tDCS موثرتر هستند، نداریم، اما برخی بررسی های اولیه نشان داده اند که آنها به طور مشابه برای افسردگی موثر هستند.

حتی اگر هنوز شواهد قطعی نداریم، تحریک ترانس کرانیال به دلیل دسترسی راحتتر و توانایی آن برای کمک به افراد بیشتر از هر شکل دیگری از تحریک مغز، مستحق توجه بیشتر از سوی پزشکان و محققان است.

چگونه تحریک ترانس کرانیال به درمان افسردگی کمک می کند؟

بیایید برای درک چگونگی عملکرد تحریک جمجمه ای، ابتدا به بیولوژی مغز نگاه کنیم.

به عنوان مثال، قشر جلوی مغز (یعنی قسمت جلویی مغز واقع در پشت پیشانی) در برنامه ریزی، تصمیم گیری و تنظیم هیجانی نقش دارد. با این حال، در بیماران مبتلا به افسردگی، فناوری تصویربرداری اغلب فعالیت امواج مغزی کندتر از حد طبیعی را در این ناحیه نشان می دهد. این بدان معناست که در افسردگی، فعالیت آهسته در قشر جلوی مغز می تواند به احساس تنبلی، بی انگیزگی و غم کمک کند.

بیشتر پروتکل‌های تحریک جمجمه‌ای برای افسردگی شامل قرار دادن یک الکترود بر روی قشر جلوی سمت چپ مغز برای تحریک یا تقویت فعالیت در این ناحیه است. این نوع درمان مانند ورزش برای مغز شما است و ممکن است مزایای گسترده ای مانند افزایش جریان خون و کاهش التهاب داشته باشد. tACS یا تحریک جریان متناوب نیز می‌تواند الگوهای سریع‌تر و سالم‌تر فعالیت امواج مغزی در قشر جلوی مغز را تشویق کند.

مهم ترین نکات درباره درمان افسردگی با tDCS

برای درک درست این روش، باید میان «کاهش علائم افسردگی» و «درمان قطعی افسردگی» تفاوت قائل شد. tDCS در مطالعات مختلف نتایج امیدوارکننده ای داشته، اما میزان پاسخ افراد به آن متفاوت است. چند نکته در تصمیم گیری درباره این روش اهمیت ویژه ای دارد:

1. tDCS یک روش غیر تهاجمی تحریک مغز است و نیازی به جراحی ندارد.
2. در زمان تحریک، فرد معمولا هوشیار و بیدار است.
3. ممکن است در محل قرارگیری الکترودها احساس گزگز، خارش یا گرمای خفیف ایجاد شود.
4. تعداد جلسات و تنظیمات تحریک باید بر اساس پروتکل درمانی و شرایط فرد تعیین شود.
5. tDCS برای همه افراد مبتلا به افسردگی مناسب نیست و پیش از شروع باید وضعیت فرد ارزیابی شود.
6. در بعضی افراد می توان از tDCS به عنوان یک درمان مستقل استفاده کرد، اما در برخی شرایط ترکیب آن با درمان های دیگر ممکن است مورد بررسی قرار گیرد.
7. قطع خودسرانه داروهای ضد افسردگی برای شروع tDCS توصیه نمی شود و تغییر درمان باید با نظر پزشک انجام شود.

بیشتر بدانید:  قیمت هر جلسه tDCS در مشهد

برای چه چیز دیگری می توان از تحریک ترانس کرانیال یا tDCS استفاده کرد؟

از آنجا که تحریک ترانس کرانیال می تواند اثرات گسترده تری در مغز داشته باشد (مثلاً کاهش التهاب و افزایش جریان خون)، میتواند برای طیف وسیعی از مشکلات مبتنی بر مغز مفید باشد، مانند:

• اختلال وسواسی جبری یا OCD
• بیش فعالی
• سکته مغزی یا ضربه مغزی
• اختلالات حرکتی
• زوال شناختی
• اختلالات زبانی یا ارتباطی

تجربه مرکز ما از تحریک ترانس کرانیال(tDCS)

بیماران ما علاوه بر بهبود افسردگی خود، تمرکز، پردازش شناختی، توانایی یادگیری و کیفیت خواب بهتری را پس از تحریک گزارش کرده اند. بر اساس بازخورد مثبت بیماران، ما از تحریک ترانس کرانیال به عنوان بخش مهمی از رویکرد درمانی خود برای بسیاری از مشکلات مبتنی بر مغز استفاده می کنیم.

ما همچنین از تکنیک های نقشه برداری مغز یا qEEG برای به تصویر کشیدن عملکرد منحصر به فرد مغز بیمار و انطباق درمان با نیازهای خاص آنها استفاده می کنیم.

مراحل درمان افسردگی با tDCS چگونه انجام می شود؟

فرایند درمان با تحریک الکتریکی مغز باید به صورت کنترل شده و متناسب با وضعیت فرد انجام شود. برخلاف تصور رایج، صرف قرار دادن الکترود روی سر به معنی اجرای صحیح tDCS نیست؛ محل الکترودها، شدت جریان، مدت تحریک و تعداد جلسات همگی در نتیجه درمان اهمیت دارند.

1. ارزیابی وضعیت فرد پیش از شروع درمان

پیش از شروع جلسات، متخصص باید وضعیت روانی فرد، شدت علائم افسردگی، سابقه درمان، داروهای مورد استفاده و شرایط پزشکی مرتبط را بررسی کند. این مرحله برای مشخص شدن مناسب بودن tDCS اهمیت زیادی دارد، زیرا همه افرادی که علائم افسردگی دارند، کاندید مناسبی برای این روش نیستند. همچنین باید مشخص شود که آیا علائم فرد با افسردگی اساسی، اختلال دوقطبی یا شرایط دیگری ارتباط دارد، زیرا تصمیم درمانی در این وضعیت ها می تواند متفاوت باشد.

2. تعیین محل مناسب تحریک مغز

یکی از مهم ترین بخش های tDCS، انتخاب محل قرارگیری الکترودهاست. در بسیاری از پروتکل های مورد مطالعه برای افسردگی، ناحیه پیش پیشانی پشتی جانبی، به ویژه سمت چپ، مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، محل دقیق تحریک نباید به صورت خودسرانه تعیین شود و متخصص با توجه به پروتکل درمانی و وضعیت بیمار درباره جایگذاری الکترودها تصمیم می گیرد.

3. اجرای جلسه تحریک الکتریکی

در زمان درمان، الکترودها روی نقاط مشخصی از سر قرار می گیرند و دستگاه جریان الکتریکی بسیار ضعیفی را برای مدت تعیین شده اعمال می کند. فرد معمولا در طول جلسه هوشیار است و ممکن است در شروع تحریک احساس گزگز، سوزش خفیف یا خارش داشته باشد. شدت و مدت جریان باید مطابق پروتکل تعیین شود و استفاده از دستگاه های غیر استاندارد یا تنظیمات خودسرانه می تواند ایمنی و اثربخشی درمان را تحت تاثیر قرار دهد.

4. ارزیابی پاسخ به درمان در جلسات بعدی

اثر tDCS معمولا بر اساس یک جلسه به تنهایی قضاوت نمی شود. متخصص در طول دوره درمان تغییرات خلق، خواب، انگیزه، تمرکز و سایر علائم مرتبط را بررسی می کند تا مشخص شود فرد چه میزان پاسخ به درمان داده است. اگر پاسخ کافی ایجاد نشود، ادامه یا تغییر روش درمان باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود و نباید صرفا تعداد جلسات بدون توجه به نتیجه افزایش پیدا کند.

آیا تحریک ترانس کرانیال (tDCS) بی خطر است؟ آیا عوارض جانبی دارد؟

تحریک فرا جمجمه ای ملایم ترین و ایمن ترین شکل تحریک مغزی است که در حال حاضر موجود است. در بررسی بیش از 180000 جلسه بر روی بیماران، هیچ عارضه جانبی جدی یا نشانه‌ای از آسیب غیرقابل برگشت بافتی مشاهده نشد. با توجه به مشخصات ایمنی مثبت آن، اتحادیه اروپا حتی تحریک فرا جمجمه‌ای را برای استفاده خانگی تایید کرده است.

شایع ترین عوارض جانبی شامل ناراحتی خفیف، خارش یا تحریک پوست در زیر محل الکترود در طول جلسه است و معمولاً پس از برداشتن الکترودها از بین می روند.

به ندرت، بیماران بلافاصله پس از جلسه سردرد یا خستگی را گزارش می کنند. اینها عموماً خفیف و کوتاه مدت هستند و اغلب با تنظیم درمان قابل مدیریت هستند.

آیا نتایج درمان ماندگار خواهد بود؟

درمان افسردگی بدون دارو با تحریک ترانس کرانیال می تواند تغییرات فوری و طولانی مدت در مغز ایجاد کند، درست مانند ورزش برای بدن.

در طول یک جلسه، بیماران میتوانند احساس بهبود خلق و خو و احساس آرامش یا تمرکزی کنند که قبلاً نداشتند. حتی پس از پایان جلسه، مغز میتواند به لطف نورپلاستیسیتی یا توانایی طبیعی خود برای تغییر، به سیم کشی مجدد و بهبود خود ادامه دهد. بیماران میتوانند با جلسات مکرر دستاوردها را تثبیت کنند و پزشکان می توانند تغییرات طولانی مدت در مغز را با تکنیک های تصویربرداری (مانند fMRI یا qEEG) بررسی کنند.

در حالی که پتانسیل ایجاد تغییرات پایدار در مغز امیدوارکننده است، تحقیقات کنونی به طور قطعی میزان این تغییرات یا مدت زمان ماندگاری آنها را بیان نمی کند. نتایج ممکن است بر اساس تعداد جلسات، نوع جریان استفاده شده، قدرت، شدت وضعیت و موارد دیگر متفاوت باشد.

tDCS چه تفاوتی با TMS دارد؟

هر دو روش در گروه درمان های غیر تهاجمی تحریک مغز قرار می گیرند، اما شیوه ایجاد تحریک در آنها متفاوت است. tDCS از جریان مستقیم الکتریکی ضعیف استفاده می کند، در حالی که TMS با ایجاد میدان مغناطیسی، فعالیت نواحی مشخصی از مغز را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابراین نمی توان نتایج و پروتکل های این دو روش را یکسان در نظر گرفت.

TMS برای افسردگی شواهد بالینی گسترده تری دارد، در حالی که tDCS همچنان در حال بررسی و بهینه سازی است و پژوهش ها درباره بهترین روش استفاده از آن ادامه دارند. در نتیجه، انتخاب میان این روش ها باید بر اساس تشخیص، شدت علائم، سابقه درمان و ارزیابی متخصص انجام شود، نه صرفا بر اساس اینکه یکی از روش ها بدون دارو انجام می شود.

حرف آخر

تحریک فرا جمجمه ای یک ابزار نویدبخش جدید است که بر پایه نوآوری ها در علم استوار است و به کسانی که با افسردگی دست و پنجه نرم می کنند امید می دهد. تحریک فراجمجمه ای مغز میتواند به عنوان یک ابزار مفید در یک رویکرد جامع برای بهبودی طولانی مدت و پایدار بیماران استفاده شود.

در کلینیک زندگی شاد مفتخریم با ارائه تکنیک‌های علمی به بهبود عملکرد مغز شما کمک کنیم.مغز ما تا حد زیادی تعیین می کند که چه کسی هستیم، چه کاری انجام می دهیم و چگونه رفتار می‌کنیم. برنامه های جامع ما می تواند به شما کمک کند تا سلامت روان خود را ارتقا بخشید. اگر می‌خواهید درباره تحریک الکتریکی مغز یا روش‌های دیگری که می‌توانید مغز خود را به سلامت بهینه برگردانید، بیشتر بدانید، با ما تماس بگیرید.

سوالات متداول